Marian Pelczar

22 marca 1905, Nowy Sącz - 9 marca 1983, Gdańsk

W 1931 r. uzyskał dyplom nauczyciela szkół średnich i początkowo pracował jako nauczyciel w szkołach krakowskich. W 1934 r. przyjechał do Wolnego Miasta Gdańska, aby wykładać historię. W Gdańsku był działaczem harcerskim, członkiem komitetu redakcyjnego „Rocznika Gdańskiego”, a w latach 1937–1939 sekretarzem generalnym Towarzystwa Przyjaciół Nauki i Sztuki (do tej funkcji wrócił po wojnie, w latach 1945–1956).

W czasie okupacji niemieckiej mieszkał w okolicach Krakowa. Nauczał na tajnych kompletach, równocześnie opracowywał monografię historyczną Gdańska.

W kwietniu 1945 przybył do Gdańska w tzw. grupie operacyjnej Ministerstwa Oświaty. Jego zadaniem było zorganizowanie biblioteki oraz uporządkowanie i zabezpieczenie księgozbioru. W 1945 r. został mianowany naczelnikiem Wydziału Kultury i Oświaty oraz dyrektorem Biblioteki Miejskiej (od 1955 r. Biblioteka Gdańska PAN), pełnił tę rolę do roku 1973. Ponadto był wykładowcą Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Gdańsku (późniejszy Uniwersytet Gdański). W styczniu 1955 otrzymał tytuł docenta.

Udzielał się w wielu stowarzyszeniach. Do 1960 r. działał w SHS-ie, w latach 1956–1959 pełnił funkcję II wiceprezesa Gdańskiego Towarzystwa Naukowego. W 1960 r. został prezesem Towarzystwa Miłośników Gdańska. W latach 1972–1976 przewodniczył Radzie Naukowej Muzeum Historycznego Miasta Gdańska, a w kolejnych latach, do 1984 r. był członkiem tej Rady.

Jest autorem ponad 80 rozpraw i studiów dotyczących dziejów Pomorza oraz Gdańska. Był też inicjatorem i twórcą wydawanego od 1968 r. rocznika „Libri Gedanenses”. Współredagował również wznowiony po wojnie „Rocznik Gdański”. Uczestniczył w licznych kongresach naukowych w kraju i za granicą, wygłaszał referaty z zakresu dziejów Gdańska, historii kultury, nauk pomocniczych historii i historii książki.

Obszary zainteresowań
Bibliotekarstwo Kultura pomorska
Wykształcenie
1923–1929 | Uniwersytet Jagielloński magister historii
1929 | Uniwersytet Jagielloński doktorat na Wydziale Filozoficznym
Miejsca pracy
1945–1973 | Biblioteka PAN w Gdańsku, dyrektor
1948–1968 | Uniwersytet Gdański
Działalność w SHS

Przyjęty do SHS w 1953 r. Początkowo w Oddziale Toruńskim, a od 1955 do 1960 r. był członkiem Oddziału Gdańskiego.

Nagrody i odznaczenia

Medal Komisji Edukacji Narodowej

Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury”

1955 Medal 10-lecia Polski Ludowej

1958 Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski

1958 Złoty Krzyż Zasługi

1960 Odznaka Honorowa „Za zasługi dla Gdańska”

1960 Złota Odznaka PTTK

1965 Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski

1966 odznaka honorowa „Zasłużonym Ziemi Gdańskiej”

1967 odznaka „Za opiekę nad zabytkami”

1973 Krzyż Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski

1980 Nagroda Miasta Gdańska w Dziedzinie Kultury „Splendor Gedanensis”

Publikacje

Polski Gdańsk, Gdańsk 1947

Opracowanie biogramu
Norbert Piwowarczyk