Barbara Szczypka-Gwiazda
17 kwietnia 1954 - 8 listopada 2025, Katowice
W 1991 obroniła pracę doktorską Natura życia artystycznego woj. śląskiego w okresie międzywojennym 1921-1939. W roku 2004 habilitowała się na podstawie pracy zatytułowanej Pomiędzy praktyką a utopią Trójmiasta Bytom-Zabrze-Gliwice jako przykład koncepcji miasta przemysłowego czasów Republiki Weimarskiej.
Objęła funkcję profesora nadzwyczajnego w Katedrze Ochrony Dóbr Kultury na Wydziale Nauk Społecznych i Technicznych Śląskiej Wyższej Szkole Zarządzania im. gen. Jerzego Ziętka w Katowicach.
Zajmowała stanowisko adiunkta w Instytucie Nauk o Sztuce na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, była też kierownikiem w Zakładzie Historii Sztuki na Wydziale Nauk Społecznych na tym uniwersytecie.
Specjalizowała się w sztuce XIX i XX wieku, ze szczególnym uwzględnieniem Górnego Śląska oraz historii miast przemysłowych. Wraz z prof. dr hab. Ewą Chojecką kładła podwaliny pod rozwój akademickiej historii sztuki na Górnym Śląsku. Jej prace są kamieniami milowymi w badaniach nad życiem artystycznym regionu i pozostają obowiązkową lekturą dla kolejnych pokoleń naukowców zgłębiających problematykę sztuki górnośląskiej doby nowoczesnej. Jako dydaktyk przyczyniła się do uruchomienia na Uniwersytecie Śląskim studiów z historii sztuki. Wypromowała ponad dwadzieścia prac licencjackich, jako autorka prac popularnonaukowych upowszechniała też wiedzę na temat badanych przez siebie zjawisk artystycznych.
Przyjęta do SHS (Oddział Górnośląski) 1 stycznia 1981 r., została skreślona z listy w 2012 r.
Nieznane oblicze sztuki polskiej. W kręgu sztuki województwa śląskiego w dobie II Rzeczypospolitej, Katowice 1996.
Pomiędzy praktyką a utopią. Trójmiasto Bytom-Zabrze-Gliwice jako przykład koncepcji miasta przemysłowego czasów Republiki Weimarskiej, Katowice 2003.
(red.), Sztuka sakralna Rudy Śląskiej, Ruda Śląska 2005.
(red.), Rozum i rzetelność są wsparciem jedynym: studia z historii sztuki ofiarowane Ewie Chojeckiej, Katowice 2006.
Sztuka Górnego Śląska od średniowiecza do końca XX wieku, Katowice 2004 (drugie wydanie – 2009, współautorzy E. Chojecka, J. Gorzelik, I. Kozina).
Kierunki artystyczne w wyrobach huty szkła w Zawierciu, [w:] O sztuce Górnego Śląska i Zagłębia Dąbrowskiego XV-XX wieku, Katowice 1989, s. 66–85.
Działalność architektoniczna Hansa Poelziga na Górnym Śląsku: plany i realizacje, [w:] Hans Poelzig we Wrocławiu. Architektura i sztuka 1900-1916, red. Jerzy Ilkosz, Beate Störtkuhl, Wrocław 2000, s. 255–291.
Spór o tożsamość sztuki Górnego Śląska w kontekście przemian środowiska artystycznego Katowic w XX wieku, [w:] Wielokulturowość Katowic, red. Antoni Barciak, Katowice 2005, s. 162–173.
Pomiędzy tradycją a nowoczesnością: górnośląscy malarze w obiektywie nowoczesnej i ponowoczesnej praktyki artystycznej, [w:] Dąbrówki 9: wokół malarstwa w Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach, red. Jacek Rykała, Antoni Kowalski, Katowice 2006, s. 15–26.
Czas II wojny światowej: architektura i sztuka po 1945 roku, [w:] Katowice: środowisko, dzieje, kultura, język i społeczeństwo, T. 2, red. Antoni Barciak, Ewa Chojecka, Sylwester Fertacz, Katowice 2012, s. 62-94.
Jerzy Gorzelik