Henryk Gawarecki

15 sierpnia 1912, Twer - 20 marca 1989, Lublin

Urodził się 15 sierpnia 1912 roku w Twerze, ale już w 1921 roku jego rodzina przeniosła się do Lublina. Ukończył Gimnazjum Humanistyczne im. Stanisława Staszica. W 1930 podjął studia w zakresie budownictwa wodnego na Politechnice Warszawskiej, ale dyplom ukończenia studiów otrzymał dopiero po wojnie, w 1945 roku. Już wówczas zainteresowała go historia sztuki.

W latach II wojny światowej wielokrotnie zmieniał miejsce zamieszkania. Po upadku powstania warszawskiego przebywał w obozie w Pruszkowie. W 1945 roku wraz z rodziną ostatecznie zamieszkał w Lublinie. W 1946 rozpoczął studia historii sztuki na KUL. Pracował najpierw w Inspekcji Budowlanej Zarządu Miejskiego, później, w latach 1950–1978 w Biurze Projektów.

Pełnił funkcję Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków oraz zastępcy dyrektora oddziału do spraw naukowo-konserwatorskich Pracowni Konserwacji Zabytków. Prowadził także wykłady na temat inwentaryzacji zabytków i muzealnictwa na wydziale Historii Sztuki Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Wykładał też na archeologii na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej.

Z zaangażowaniem działał też na rzecz popularyzacji zabytków Lublina i Lubelszczyzny. Był autorem wielu opracowań i artykułów dotyczących tego regionu, przede wszystkim dziejów i zabytków. Pisał również przewodniki turystyczne. Był przewodnikiem oraz wykładowcą kursów przewodnickich, jak również członkiem honorowym Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Lublinie.

Angażował się także w prace innych towarzystw: Polskiego Towarzystwa Historycznego, Stowarzyszenia Architektów Polskich, Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Polskiego Towarzystwa Archeologicznego, PTTK (przez długi czas był prezesem oddziału lubelskiego), Lubelskiego Towarzystwa Miłośników Książki, Towarzystwa Miłośników Lublina. Był członkiem honorowym Towarzystwa Urbanistów Polskich, a także członkiem towarzystwa bibliofilów w Lublinie i Warszawie. Posiadał własny księgozbiór, gromadzony od zakończenia II wojny światowej aż do śmierci.

Obszary zainteresowań
Konserwacja zabytków Muzealnictwo
Wykształcenie
1930–1945 | Politechnika Warszawska inżynier
1946–1950 | Katolicki Uniwersytet Lubelski magister historii sztuki
Miejsca pracy
Pracownie Konserwacji Zabytków w Lublinie, zastępca dyrektora do spraw naukowo-konserwatorskich
Katolicki Uniwersytet Lubelski wykłady na temat inwentaryzacji zabytków i muzealnictwa.
Działalność w SHS

Przyjęty do SHS (Oddział Lubelski) 27 marca 1953 r.

Był prezesem oddziału w latach 19581963 oraz wiceprezesem w latach 19671969.

Był członkiem zarządu dwukrotnie: 19601961 oraz 19691971.

Działał w Komisji kwalifikacyjnej w latach 19571958, 19631965 i 19691985.

W Zarządzie Głównym SHS zasiadał jako członek prezydium w latach 19581960, następnie członek zarządu w latach 1960–1971 i 1977–1979. 

Zasiadał w Komisji rewizyjnej w latach 19711975, 19791981.

Nagrody i odznaczenia

Złoty Krzyż Zasługi 

Krzyż Kawalerski i Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski

Medale XX-lecia, XXX-lecia i XL-lecia PRL

Medal Aleksandra Janowskiego

1978 Medal „Gorących Serc” (odznaczenie „Kuriera Lubelskiego”).

Złota Odznaka ,,Zasłużony dla Lublina”

Odznaka ,,Zasłużony dla Województwa Lubelskiego”

Odznaka ,,Zasłużony Działacz Kultury”

Odznaka ,,Zasłużony dla Polskiego Towarzystwa Archeologicznego”

Honorowa Odznaka Towarzystwa Miłośników Sztuki.

Publikacje

Tylman z Gameren - architektura pałacu Lubomirskich w Lublinie, ,,Kwartalnik Architektoniczno-Urbanistyczny” 1963, t. 8, z. 1, s. 81–89.

 Jakub Tremanzel - architekt lubelski pierwszej połowy XVII wieku,,Rocz. Lub.” 1962 (druk 1964), t. 5, s. 269–281. (współaut.: M. Stankowa, H. Gawarecki),

Kultura artystyczna miasta w okresie renesansu, [w:] Dzieje Lublina: próba syntezy, T. 1, Lublin 1965, s. 113–119.

Adaptacja obiektów zabytkowych dla potrzeb turystyki i krajoznawstwa na terenie woj. lubelskiego dla celów turystyki i wypoczynku: materiały konferencyjne, Lublin 2–4 X 1967, Lublin 1968, s. 1–8.

Brama krakowska w Lublinie, Lublin 1971, [współaut. W. Padlewski].

Stanisław Jan Nepomucen Łęcki IKM i Trybunału Lubelskiego geometra przysięgły, ,,Stud. Mat. Lub.” 1971 (druk 1973), s. 357–371 [współaut. M. Stankowa].

Odbudowa i konserwacja zabytków w województwie lubelskim: lata 1918–1939, [w:] Dzieje Lubelszczyzny, T. 5, Warszawa 1986, s. 279–320.

Mury obronne miasta Lublina, ,,Ochrona Zabytków” 1954, nr 3, s. 170–171.

Odnowienie Rynku w Zamościu, ,,Ochrona Zabytków” 1957, nr 1, s. 24–33 [współautor Cz. Gawdzik].

Renesans kaplicy zamkowej, ,,Kurier Lubelski” 1957, nr 161, s. 2.

Kamienica Żółkiewskich, potem Sobieskich odkrywa swe tajemnice, ,,Kurier Lubelski” 1958, nr 81–82, s. 3.

Nowe odkrycie w kamienicy Żółkiewskich w Lublinie, ,,Ochrona Zabytków” 1958, nr 3–4, s. 270–272.

O pałacu w Opolu po raz trzeci, ,,Biuletyn Historii Sztuki” 1962, nr 2, s. 234–236.

O pierwszych książkach polskich drukowanych w Lublinie, ,,Bibliotekarz Lubelski” 1965, nr 3–4, s. 19–31.

Nagrobek Stanisława Zbąskiego w Kurowie, ,,Kamena” 1967, nr 15, s. 10.

Dawny Lublin. Henryk Wieniawski, ,,Kurier Lubelski” 1968, nr 23.

Działalność konserwatorska prof. Józefa Dutkiewicza. Okres przedwojenny, ,,Ochrona Zabytków” 1968, nr 4, s. 65–68.

Na szlakach turystycznych północnej Lubelszczyzny, ,,Kalendarz Lubelski” 1972, s. 93–102.

Pieczęcie i herby miast województwa lubelskiego, ,,Kalendarz Lubelski” 1972, nr 55–61.

Nie istniejące zabytki, ,,Kalendarz Lubelski” 1973, s. 71–79.

Epitafia lubelskie, „Kalendarz Lubelski” 1976 (druk 1975), s. 148–151.

O pomniku szwedzkim, „Kamena” 1975, nr 1, s. 9.

"Silva rerum” z przeszłości Lublina, „Kalendarz Lubelski” 1976 (druk 1975), s. 151–155.

O malowidłach w winiarni ,,Pod Fortuną” w Lublinie, ,,Kalendarz Lubelski” 1977 (druk 1976), s. 165–172.

Wspomnienie o doktorze Stefanie Wojciechowskim, ,,Bibliotekarz Lubelski” 1980, nr 3–4, s. 24–27.

Znaki graficzne Ryszarda Tkaczyka, ,,Kurier Lubelski” 1981, nr 59, s. 2.

Jak wypędzano diabła z pałacu w Dorohusku, ,,Kurier Lubelski” 1983, nr 157, s. 5.

Opis Lublina z początku XVII wieku, ,,Kurier Lubelski” 1983, nr 25, s. 5.

Początki opieki nad zabytkami na Lubelszczyźnie, ,,Kalendarz Lubelski” 1983, s. 218–223.

Odbudowa i konserwacja zabytków w województwie lubelskim w latach 19441950, ,,Kalendarz Lubelski” 1984, s. 90–98.

Odbudowa i konserwacja zabytków w województwie lubelskim w latach 1918–1939, ,,Kalendarz Lubelski” 1985, s. 51–57.

Z historii lubelskich widokówek, ,,Kalendarz Lubelski” 1985, s. 86–93.

Opracowanie biogramu
Norbert Piwowarczyk